Skręt żołądka u psa - objawy, leczenie i pierwsza pomoc

Pies nagle staje się niespokojny, ślini się i bezskutecznie próbuje zwymiotować? Skręt żołądka u psa to stan bezpośredniego zagrożenia życia, w którym liczą się minuty, a nie obserwowanie objawów do rana. Wyjaśniam, jak rozpoznać pierwsze sygnały, co zrobić przed przyjazdem do lecznicy, jak wygląda leczenie oraz które działania naprawdę zmniejszają ryzyko nawrotu.

Gdy żołądek się rozszerza i obraca

W przebiegu tej choroby żołądek wypełnia się gazem, płynem lub treścią pokarmową, a następnie może obrócić się wokół własnej osi. Obrót zamyka odpływ treści i utrudnia dopływ krwi, przez co szybko dochodzi do niedokrwienia żołądka, śledziony oraz zaburzeń krążenia.

Trzeba odróżnić proste rozdęcie żołądka od zespołu rozszerzenia i skrętu żołądka, określanego też skrótem GDV. W domu nie da się wiarygodnie ustalić, z którym wariantem mamy do czynienia, dlatego podobne objawy zawsze traktuję jako powód do pilnego kontaktu z lekarzem weterynarii.

Stan może pogarszać się bardzo szybko. Powiększony żołądek uciska naczynia i przeponę, ogranicza oddychanie, a w ciężkich przypadkach prowadzi do wstrząsu, zaburzeń rytmu serca i niewydolności wielu narządów. Brak wymiotów nie wyklucza problemu, bo przy skręcie pies często nie jest w stanie zwrócić treści.

Objawy, których nie wolno przeczekać

Początek bywa niepozorny. Pies chodzi z kąta w kąt, często zmienia pozycję, dyszy, ogląda brzuch albo próbuje położyć się i natychmiast wstaje. Może wyglądać tak, jakby bardzo bolał go brzuch, choć nie zawsze od razu widać jego wyraźne powiększenie.

Najbardziej charakterystyczne sygnały

• powtarzające się, bezproduktywne odruchy wymiotne,
• silne ślinienie lub pienista ślina,
• niepokój, krążenie, skomlenie albo nagłe wycofanie,
• twardy, napięty lub powiększony brzuch,
• przyspieszony oddech i dyszenie,
• osłabienie, chwiejny chód lub niechęć do poruszania się,
• blade, szare albo sine dziąsła,
• omdlenie lub zapaść.

Nie czekaj na komplet objawów. Szczególnie niebezpieczne połączenie to bezskuteczne próby wymiotowania i narastający niepokój, zwłaszcza u dużego psa po posiłku. Z mojego punktu widzenia to jeden z tych przypadków, w których lepiej przyjechać do lecznicy z podejrzeniem, które się nie potwierdzi, niż stracić cenny czas na obserwację.

Co może przypominać skręt

Podobny obraz mogą dawać zatrucie, niedrożność przewodu pokarmowego, ostre zapalenie trzustki albo zwykłe rozdęcie po posiłku. Nie zmienia to postępowania właściciela, ponieważ różnicowanie wymaga badania, oceny krążenia i zwykle zdjęcia RTG jamy brzusznej.

Co zrobić przed dotarciem do lecznicy

Najpierw zadzwoń do najbliższej całodobowej kliniki i powiedz, że podejrzewasz rozszerzenie lub skręt żołądka. Dzięki temu personel może przygotować zespół, wenflon i miejsce do szybkiej diagnostyki. Jeśli pies jest przytomny i może chodzić, przewieź go spokojnie, bez zachęcania do ruchu.

Nie podawaj wody, jedzenia ani leków, nawet jeśli pies wygląda na spragnionego. Nie próbuj wywoływać wymiotów, uciskać brzucha, masować go ani wkładać sondy do pyska. Takie działania mogą zwiększyć ryzyko zachłyśnięcia lub uszkodzenia przewodu pokarmowego.

Jeśli zwierzę jest bardzo słabe, ułóż je na boku i kontroluj oddech. Nie wkładaj palców do pyska i nie próbuj samodzielnie nakłuwać brzucha. Odbarczenie żołądka wykonuje się w lecznicy, ponieważ wymaga odpowiedniego sprzętu i jednoczesnego leczenia wstrząsu.

Podczas rozmowy z lekarzem przygotuj informacje o tym, kiedy pojawiły się objawy, kiedy pies jadł i pił, czy był aktywny po posiłku oraz czy miał wcześniej podobny epizod. Nie opóźniaj jednak wyjazdu po to, by dokładnie zbierać dane.

Jak wygląda rozpoznanie i leczenie

W lecznicy lekarz najpierw ocenia krążenie, oddech, kolor błon śluzowych i stopień bólu. Zwykle zakłada dostęp dożylny, podaje płyny oraz tlen, jeśli jest potrzebny, a równocześnie dąży do zmniejszenia ciśnienia w rozdętym żołądku.

Do potwierdzenia rozpoznania najczęściej służy RTG w odpowiednim ułożeniu. Badania krwi pomagają ocenić odwodnienie, niedokrwienie, zaburzenia elektrolitowe i ryzyko powikłań, ale same wyniki laboratoryjne nie zastępują diagnostyki obrazowej.

Odbarczenie nie kończy leczenia

Gaz i płyn mogą być usuwane przez sondę żołądkową albo przez nakłucie odbarczające wykonane przez lekarza. To daje psu szansę na stabilizację, lecz nie oznacza, że problem został rozwiązany. Nawet jeśli sonda przejdzie do żołądka, nadal może istnieć jego obrót.

Przy potwierdzonym skręcie potrzebna jest operacja. Chirurg przywraca żołądek do prawidłowego położenia, ocenia jego ścianę i śledzionę, usuwa martwe fragmenty, jeśli są nieodwracalnie uszkodzone, a potem przyszywa żołądek do ściany brzucha. Ten zabieg nazywa się gastropeksją i ogranicza ryzyko ponownego obrotu.

Rokowanie zależy między innymi od czasu, jaki minął od początku objawów, stopnia uszkodzenia żołądka, stanu śledziony, obecności wstrząsu i zaburzeń rytmu serca. Samo szybkie odbarczenie bez operacji wiąże się z bardzo dużym ryzykiem nawrotu, dlatego nie powinno być traktowane jako pełne leczenie.

Które psy są bardziej narażone i jak zmniejszyć ryzyko

Najczęściej problem dotyczy dużych i olbrzymich ras z głęboką, wąską klatką piersiową. W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się między innymi dogi niemieckie, owczarki niemieckie, setery irlandzkie, wyżły weimarskie, bernardyny, pudle standardowe i bassety. Predyspozycja nie oznacza pewnego zachorowania, a brak predyspozycji nie daje pełnej ochrony.

Ryzyko rośnie z wiekiem i może być większe u psów, których bliski krewny miał taki epizod. Znaczenie mają też szybkie jedzenie, jeden bardzo duży posiłek dziennie, silny stres oraz intensywny wysiłek w pobliżu karmienia. Nie ma jednej karmy ani jednej miski, która gwarantowałaby bezpieczeństwo.

Codzienne zasady, które mają sens

• Dziel dzienną porcję na co najmniej dwa mniejsze posiłki, a u niektórych psów na trzy.
• Jeśli pies je łapczywie, użyj spowalniacza jedzenia lub podziel posiłek na kilka porcji.
• Ogranicz intensywne bieganie, skakanie i zabawę bezpośrednio przed karmieniem i po nim.
• Zapewnij spokojne miejsce do jedzenia, szczególnie gdy pies pilnuje miski albo jest silnie pobudzony.
• Nie zmieniaj gwałtownie karmy i obserwuj, jak pies reaguje na nowy sposób żywienia.
• Nie zakładaj, że podwyższona miska chroni przed skrętem. U psów wysokiego ryzyka sposób karmienia najlepiej ustalić z lekarzem.

Przeczytaj również: Domowe sposoby na robaki u psa? Sprawdź, co naprawdę działa

Kiedy rozważyć gastropeksję profilaktyczną

U wybranych ras i psów z obciążonym wywiadem rodzinnym można omówić z chirurgiem profilaktyczne przyszycie żołądka, często wykonywane przy okazji kastracji lub sterylizacji. Zabieg zmniejsza ryzyko śmiertelnego obrotu, ale nie zapobiega samemu gromadzeniu gazu i rozdęciu.

To nie jest decyzja do podjęcia wyłącznie na podstawie listy ras. Liczą się wiek, budowa psa, historia rodzinna, choroby dodatkowe i dostęp do doświadczonego zespołu. Moim zdaniem w przypadku psa z grupy wysokiego ryzyka warto omówić tę możliwość wcześniej, a nie dopiero po pierwszym alarmującym epizodzie.

Co zapamiętać, zanim wydarzy się sytuacja alarmowa

Najważniejsze jest rozpoznanie schematu: nagły niepokój, ślinienie, bezskuteczne wymioty, ból lub powiększenie brzucha. Przy takim zestawie nie testuj domowych sposobów, tylko natychmiast skontaktuj się z całodobową lecznicą i ruszaj w drogę.

Właściciel psa z grupy ryzyka powinien mieć zapisany numer do najbliższej kliniki, wiedzieć, gdzie znajduje się całodobowa pomoc, i znać bezpieczny sposób transportu zwierzęcia. Taka prosta organizacja nie zapobiega chorobie, ale może skrócić czas do rozpoczęcia leczenia, a właśnie ten czas często decyduje o szansach psa.